Pleidleisio: geiriau pwysig i’w gwybod
Hawdd ei Ddeall gan Innovate Trust
Dyma ganllaw i rai o’r geiriau sy’n cael eu defnyddio pan rydyn yn siarad am bleidleisio a democratiaeth.
Mae angen i’n lleisiau ni oll gael eu clywed.
Mae hynny’n dda i’n lles ni.
Mae cael ein lleisiau wedi’u clywed hefyd yn helpu ein cymunedau.
Mae syniadau gwahanol yn helpu i wneud pethau’n well i bawb.
Blwch pleidleisio
Dyma’r bocs y mae pleidleiswyr yn rhoi’r papur pleidleisio ynddo ar ôl ei lenwi.
Mae’r bocs wedi’i gloi fel nad oes neb yn cael gweld y papurau nes bydd hi’n amser eu cyfrif.
Bwth pleidleisio
Y lle preifat ble’r ydych yn llenwi eich papur pleidleisio er mwyn ichi gael cadw eich pleidlais yn gyfrinach.
Bwrw pleidlais
Llenwi’r papur pleidleisio i ddewis eich ymgeisydd.
Cerdyn pleidleisio
Os ydych chi’n pleidleisio yn yr orsaf bleidleisio, byddwch yn derbyn cerdyn pleidleisio yn y post.
Mae’n dweud wrthych beth i’w wneud ar ddiwrnod pleidleisio.
Cofrestr etholiadol
Rhestr o bobl sy’n cael pleidleisio mewn etholiad. Caiff y rhestr hon ei chadw gan bob cyngor lleol.
Mae’n rhaid ichi fod ar y rhestr hon i gael pleidleisio mewn etholiadau.
Comisiwn Etholaethol
Y sefydliad annibynnol sy’n gwneud yn siŵr bod etholiadau’n deg.
Comisiynydd Heddlu a Throseddu
Dyma’r pennaeth etholedig ar yr heddlu sy’n gwneud yn siŵr bod yr arian yn cael ei wario’n iawn.
Democratiaeth
Pan fo gan bawb hawl pleidleisio mewn etholiad, fel sy’n digwydd yn y Deyrnas Unedig.
Y pleidleisiau hyn sy’n penderfynu pwy fydd yn rhedeg y llywodraeth neu’r cyngor.
Diwrnod pleidleisio
Dyma’r diwrnod pan fydd etholiad yn cael ei gynnal.
Mae’n rhaid i bob pleidlais gael ei gwneud neu ei derbyn erbyn y dyddiad hwn.
Etholaeth
Grŵp o bleidleiswyr mewn ardal benodol.
Er enghraifft, mae etholaeth Pontypridd yn cynnwys yr holl bleidleiswyr sy’n byw yno.
Etholiad Cyffredinol
Etholiad pan fo pob etholaeth yn y wlad yn pleidleisio dros Aelodau Seneddol i’w cynrychioli yn Nhŷ’r Cyffredin yn San Steffan.
Maniffesto
Adroddiad gwleidyddol arbennig yw maniffesto, sy’n dweud beth mae pob plaid wleidyddol yn addo ei wneud os byddan nhw’n ennill yr etholiad.
Papur pleidleisio
Ffurflen gydag enwau’r holl ymgeiswyr sydd eisiau cael eu hethol yn eich ardal chi
Pasbort pleidleisio
Dyma ffurflen y gallwch ei chwblhau a’i dangos i staff yr orsaf bleidleisio.
Gall fod yn haws ac yn fwy preifat na gorfod egluro eich anghenion cefnogaeth o flaen pobl eraill.
Pleidlais
Math arbennig o benderfyniad yw pleidlais, pan fyddwch yn dewis rhwng dau neu fwy o ymgeiswyr neu ddau neu fwy o bethau.
Pleidlais bost
Dyma ffordd o bleidleisio sy’n golygu llenwi’r papur pleidleisio gartref a’i anfon i mewn i’r cyngor cyn diwrnod yr etholiad.
Pleidlais drwy ddirprwy
Ffordd o bleidleisio pan fo ffrind rydych chi’n eu trystio’n pleidleisio drosoch yn yr orsaf bleidleisio ar ddiwrnod etholiad.
Tystysgrif Awdurdodi
Pleidleisiwr Gallwch wneud cais am un o’r rhain os nad oes gennych chi brawf adnabod ffotograffig addas.
Ymgeisydd
Person sydd eisiau cael ei ethol i gynrychioli cymuned leol.
Prawf adnabod (ID) ffotograffig
Rheol newydd ar gyfer Etholiadau Cyffredinol ac etholiadau’r Comisiynydd Heddlu a Throseddu, sy’n golygu bod angen ichi brofi pwy ydych chi os byddwch yn pleidleisio yn yr orsaf bleidleisio.
